Tình huống 16: Quảng cáo thuốc sai sự thật qua TMĐT

 Bối cảnh: Công ty B quảng bá TPCN " Thuốc bổ gan Bảo Long" là "trị dứt điểm viêm gan B" 

1. Quảng cáo này vi phạm luật nào? 

  • Luật vi phạm:

    • Luật Quảng cáo 2012Điều 8, khoản 5: cấm quảng cáo sai sự thật, gây nhầm lẫn về công dụng sản phẩm.

    • Nghị định 181/2013/NĐ-CP (hướng dẫn Luật Quảng cáo) – Điều 27: TPCN không được quảng cáo gây hiểu nhầm là thuốc.

    • Luật An toàn thực phẩm 2010, Điều 43: cấm quảng cáo thực phẩm gây hiểu nhầm có tác dụng chữa bệnh.
      → Quảng cáo “trị dứt điểm viêm gan B” là hành vi vi phạm pháp luật, vì TPCN không có tác dụng điều trị bệnh.

2. Luật Dược có cho phép TPCN được gọi là thuốc không

Không.

                                 


  • Theo Luật Dược 2016, Điều 2, thuốc là sản phẩm có tác dụng phòng bệnh, chẩn đoán, điều trị, hoặc điều chỉnh chức năng sinh lý.

  • Còn TPCN (theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP) không phải là thuốc, chỉ có tác dụng hỗ trợ, tăng cường sức khỏe.
    → Vì vậy, không được gọi TPCN là “thuốc” trong mọi hình thức quảng cáo.

3. Người tiêu dùng bị thiệt hại có quyền gì?

Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 (sửa đổi):

  • Yêu cầu bồi thường thiệt hại từ doanh nghiệp quảng cáo sai sự thật.

  • Khiếu nại hoặc khởi kiện ra tòa.

  • Tố cáo đến cơ quan quản lý thị trường, Cục An toàn thực phẩm hoặc Cục Quản lý Dược.

  • Yêu cầu thu hồi sản phẩm hoặc cải chính công khai.

4. Cơ quan nào quản lý quảng cáo y tế?

  • Cục Quản lý Dược – Bộ Y tế: quản lý quảng cáo thuốc.

  • Cục An toàn thực phẩm – Bộ Y tế: quản lý quảng cáo TPCN, thực phẩm bảo vệ sức khỏe.

  • Ngoài ra, Sở Y tế các tỉnh giám sát việc quảng cáo tại địa phương.

5. Sự khác biệt giữa quảng cáo thuốc và TPCN theo pháp luật?

                       

Tiêu chíQuảng cáo thuốcQuảng cáo TPCN
Cơ quan duyệt nội dungCục Quản lý Dược (Bộ Y tế)Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế)
Yêu cầu nội dungPhải có giấy phép lưu hành thuốc và được duyệt nội dung quảng cáoPhải có Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm
Mức độ công dụng được phép nêuCó thể nêu công dụng điều trị, nhưng phải đúng theo tờ hướng dẫnChỉ được nêu “hỗ trợ điều trị”, “giúp giảm nguy cơ”, không được dùng từ “chữa khỏi”
Ngôn ngữ cấmCấm tuyệt đối từ “điều trị”, “trị dứt điểm”, “chữa khỏi”, “bệnh nhân”Cấm tương tự

6. So sánh với cách quản lý quảng cáo thuốc ở Mỹ

  • Mỹ, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) giám sát quảng cáo thuốc kê toa.

  • Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC) quản lý quảng cáo thực phẩm chức năng.

  • Quảng cáo ở Mỹ phải có chứng cứ khoa học, và nếu sai lệch, FTC có thể phạt hàng triệu USD hoặc buộc gỡ quảng cáo.
    → Cách quản lý ở Mỹ chặt hơn, minh bạch hơn, và chú trọng vào chứng cứ khoa học & tính trung thực.

7. Doanh nghiệp có thể bị xử phạt gì?

Theo Nghị định 38/2021/NĐ-CP (về xử phạt hành chính trong lĩnh vực quảng cáo):

  • Phạt 50 – 70 triệu đồng nếu quảng cáo TPCN gây hiểu nhầm là thuốc.

  • Buộc tháo gỡ quảng cáo, cải chính thông tin, thu hồi sản phẩm.

  • Nếu gây hậu quả nghiêm trọng → có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự (Điều 197 Bộ luật Hình sự – Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm).

8. Trách nhiệm đạo đức của bộ phận marketing

  • Không lợi dụng sự thiếu hiểu biết của người bệnh để trục lợi.

  • Đảm bảo tính trung thực, minh bạch, tôn trọng chuẩn mực nghề nghiệp.

  • Luôn kiểm chứng bằng cơ sở khoa học trước khi công bố thông tin.
    → Vi phạm đạo đức có thể làm mất uy tín thương hiệu, gây hại cho sức khỏe cộng đồng.

9. Có cần tăng hình phạt quảng cáo sai sự thật không?

Cần.
Lý do:

  • Hiện mức phạt 70 triệu đồng là quá thấp so với lợi nhuận từ quảng cáo gian dối.

  • Nên bổ sung hình phạt:

    • Cấm quảng cáo có thời hạn,

    • Tước giấy phép kinh doanh,

    • Buộc bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng,

    • Truy tố hình sự khi gây hậu quả nghiêm trọng.

10. Đề xuất khung pháp lý riêng cho quảng cáo dược online

Đề xuất:

  1. Xây dựng Nghị định riêng cho quảng cáo sản phẩm y tế trên mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, livestream.

  2. Yêu cầu đăng ký, kiểm duyệt nội dung online trước khi phát hành.

  3. Bắt buộc ghi rõ cảnh báo:Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.”

  4. Tăng giám sát AI và influencer marketing, bắt buộc minh bạch tài trợ.

  5. Tích hợp hệ thống khiếu nại trực tuyến để người dân dễ phản ánh quảng cáo sai sự thật.


Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

CÂU 4 : NÊU VAI TRÒ CỦA KHÓA BÍ MẬT VÀ KHÓA CÔNG KHAI TRONG MÃ HÓA ?

PHÂN TÍCH HẠN CHẾ TRONG QUÁ TRÌNH LÀM TMĐT TRONG NGÀNH DƯỢC TẠI VIỆT NAM? GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC? VD TẠI QUẦY THUỐC THUẬN VIỆT